Vai al contenuto

Hieronymus Bosch

De Vichipedie, la enciclopedie libare dute in marilenghe.
Hieronymus Bosch


Ritrat presumût di Hieronymus Bosch (1550 cirche)

Jheronimus van Aken
Nazionalitât Olandês
Date di nassite 1450 cirche
Lûc di nassite 's-Hertogenbosch, Paîs Bâs
Date di muart 9 di Aost 1516
Lûc di muart 's-Hertogenbosch, Paîs Bâs
Ativitât Pitôr
Gjenar Piture religjose, piture simboliche e fantastiche
Periodi di ativitât Rinassiment fiaminc, Piture fiaminghe
Oparis principâls * Il zardin des deliziis
* Il cjar di fen
* Il judizi finâl
* La navêl dai maziis
Famos par lis sôs imagjins simbolichis, fantastichis e dai visions dal infier e dal paradîs.
Colabore a Wikiquote
«La carataristiche veramentri sconcertante de piture di Bosch e jè che, no cate dute la profusion di realisim, cuasi fin dal inizi a si sfuarze di esprimi l' Imateriâl. - A. Linfert'»

Hieronymus Bosch, pseudonim di Jeroen Anthoniszoon van Aken (pronuncie jəˈrun ɑnˈtoːnɪsoːn vɑn ˈaːkəⁿ), ancje doprât cun il non talianizât di Geronimo Bosco (Hertogenbosch, 2 di Otubar 1452 - Hertogenbosch, 9 di Avost 1516) al fo un pitôr e illustradôr Flamant dal XV e XVI sccul atîf a Hertogenbosch.

Lis tentazions di Sant'Antoni, Brussels

Bosch al è nassût jenfri il 1450 e il 1455, forsit il 2 di Otubar 1452, da lis cronachis di Spagne, a Hertogenbosch. Di famee probabilmentri Todesche, de agiade borghesie de citât di Acuisgrane (Van Aken al sarès Di Acuisgrane par flamant). La origjin dal sô non e jè incerte, forsit e derive di Hertogenbosch, la sô citât di nassite, par talian Boscoducale, di cui al ven Bosch. Hyeronimus e jè la traduzion latine di Jeroen. Bosch al è nassût intune famee di pitôrs. Sô von Jan, i soi fîs e i soi doi fradis a erin pitôrs, ducj de scuele flamante de epoche. Tal 1454 il von al è muart, cussì Jeroen al à tacât a doprâ il non di Hieronymus. Il 15 di Jugn 1481 a si spose cun Aleid van de Meervenne, nassude tal 1447, ma cence fîs, e la femine e veve un pocje di tiere dongje Oirschot.

Confraternite

[cambie | modifiche il codiç]

Tal 1486 al si è notât inte confraternite di Lieve-Vrouwe Broederschap (Nestre dilete Siore di Olande), fra lis notabilis. Cirche cent personis , ducj de alte borghesie de citât, masclui e feminis. E jè dilunvie di chest cjamin che a si ispire pe la Art sacre.

Un cuadri di bosch, cun le sô particulâr piture.

La piture di Bosch e je particulâr, un cospit di sacralitât, religjion e mostris fantastics cun cjâfs di furmie e altris particolaritâts alieatôris. Un dai soi prins cuadris di grant impuartance al è La nâf dai mats (dal 1490); cence altri impuartante e je ancje la pale dal Trictic di sante Zuliane.

Ma la sô plui grande opare mestre e je il Trictic des deliziis (o Trictic des dolçôrs), pientât intal 1502, une grande pale d'altâr cun miârs di creaturis monstruosis tal Infier e Jesus che al trionfe tal Paradîs.

Un altri esempit di prin plan de sô art al è il Judizi Universâl dal 1508. Intal 1509 al à dipint la Incoronazion des spinis e intal 1510 il trictic de passion; tal medesim an al à realizât la famose Adorazion dai Magjis, vuê conservade a Madrid tal Museu dal Prado.

Bosch al è muart il 9 di Avost 1516 di colere, lis funerâi a son stadis fâts te cjapeute de Nestre siore, simpri de conraternite, e su la tombe al è scrît:«Hieronymus Aquen, alias Bosh, insignis pictor».

Bibliografie

[cambie | modifiche il codiç]
  • Mia Cinotti, *L'opera completa di Bosch*, Milano, Rizzoli, 1966.
  • Walter Gibson, *Hieronymus Bosch*, Londra, Thames & Hudson, 1973.
  • Hans Belting, *Hieronymus Bosch: Garden of Earthly Delights*, Monaco di Baviera, Prestel, 2002.
  • Stefan Fischer, *Hieronymus Bosch. L'opera completa*, Colonia, Taschen, 2013.
  • Matthijs Ilsink, Jos Koldeweij, *Hieronymus Bosch. Painter and Draughtsman: Catalogue Raisonné*, Bruxelles, Mercatorfonds, 2016.

Leams esternis

[cambie | modifiche il codiç]
Su Wikimedia Commons al è disponibil contignût multimediâl relatîf a:

Hieronymus Bosch