Vai al contenuto

Vitôr Carpaccio

De Vichipedie, la enciclopedie libare dute in marilenghe.
Vitôr Carpaccio


Vitôr Carpaccio

Pitôr de Scuele Veneziane
Nazionalitât Veneziane
Date di nassite ca. 1465
Lûc di nassite Vignesie
Date di muart 1525 / 1526
Lûc di muart Cjaudistrie
Ativitât Pitôr
Periodi di ativitât Rinassiment (XV - XVI secul)
Oparis principâls "Storie di Sante Ursule"
"Meracul de Crôs a Rialt"
"San Zorç e il dragon"
"Ritrat di cjavalîr"
Un dai plui grandis maestris dal narrativisim visîf de Scuele Pitoriche di Vignesie
Vitôr Carpaccio - Rivade dai ambassadôrs inglês

Vitôr Carpaccio (par talian Vittore Carpaccio; Vignesie, ca. 1465 – Cjaudistrie, 1525 / 1526) al è stât un dai plui impuartants pitôrs dal Rinassiment e une figure di prin plan de Scuele Veneziane. Rinomât par le sô straordinarie capacitât narative, par vê rafigurât une lûs nete e par le cure dai dai detais senografichis, Carpaccio al à documentât cun sintiment e precision le vite, le architeture e le societât de Republiche di Vignesie jenfri le fin dal Cincent e il prin deceni dal Sîscent.

Vitôr Carpaccio - Meracul de Sante Crôs a Rialt

Lis notizis su le sô prime formazion artistiche son pôcjs, ma al è probabîl che al vès studiât sòt le vuide di Lazzaro Bastiani e che al vès vût une fuarte influence de boteghe dai Bellini (in particolar Gentile Bellini) e de piture fiaminghe. Carpaccio al à savût combinâ il gust par il detai descritîf flaminc cun leperspetive sientifiche e le sintesi spaziâl taliane, svilupant un stîl personâl caraterizât di un cromaticisim vivarôs, architeturis fantastichis e figuris umanis ricjis di espressivitât e costum dal timp.

Vitôr Carpaccio - Trionf di Sante Ursule (Vignesie , Galarie de Academie)

Le sô opare mestre plui famôse al è il cicli di telârs dedicât a lis Storîs di Sante Ursule (realizât jenfri il 1490 e il 1495 par le Scuele di Sante Ursole a Vignesie, vuê conservât te Galarie de Academie). In chesta opare, Carpaccio al mostre une straordenarie maestrie te costruzion des senis urbanis, trasformant lis vicendis de Sante ongjarese intun pretest par rapresentâ le grandece, lis nâfs, i palaç e lis cerimonis de Vignesie dal sô timp. Altris ciclîs naratîfs di grant valôr a son chei realizâs par le Scuele di Sant Zorç dai Sclavons e par le Scuele dai Albanês.

Oltri ai grandis ciclis par lis confraternitis (lis "Scuelis" di Vignesie), Carpaccio al à prodôt impuartantis oparis religjosis par altârs e ritrats individuâls inovatîfs. Famosisim al è il Ritràt di cavalîr dal 1510 (conservât tal Museo Thyssen-Bornemisza di Madrid), considerât un dai prims ritrats a figure interie de piture europeane, dulà che il cavalîr al è inserît intun paesaç naturalistic plen di simbuîs alegorichs, di plantis e di animâls analizâs cun precision scuasit sientifiche.

Intal ultim periodi de sô vite, le presince te sene artistiche veneziane di gnovis figuris dominantis come Giorgione e Tizian Vecellio, cun il lôr stîl cromatîc plui môl e tonâle, à puartât Carpaccio ad jessî dai artiscj principâi de capitâl. Il pitôr al à cussì lavorât soredut par le periferie dal Stât da Mar, svolzint impuartantis comisions te penisule de Istrie (a Cjaudistrie e Piran), dulà che al è maurt jenfri il 1525 e il 1526, lassant un ereditât artistiche fondamentâl par le pitura narative europeane.

Lavôrs par lis Scuelis di Vignesie

[cambie | modifiche il codiç]

I ciclis di telârs (i "teleri") par lis confraternitis a son lis oparis mestris principâls di Carpaccio, dulà che al à puartât al pîc le sô abilitât:

  • Storie di Sante Ursule (1490–1495) – Galerîs de Academie, Vignesie:
  • Rivade dai ambassadôrs inglês al re di Bretagne (1495 ca.)
  • Comiât dai ambassadôrs (1495 ca.)
  • Tornade dai ambassadôrs dal re d'Inglatiere (1495 ca.)
  • Incuintri dai inamorâts e partence dai pelegrins (1495)
  • Sium di Sante Ursule (1495)
  • Incuintri dai pelegrins cul pape Ciriaco sot i mûrs di Rome (1491–1493)
  • Rivade dai pelegrins a Colonie (1490)
  • Martiri dai pelegrins e funerâi di Sante Ursule (1493)
  • Trionf di Sante Ursule (1491)

Cicli par le Scuele di Sant Zorç dai Sclavons (1502–1507) – Scuele di Sant Zorç dai Sclavons, Vignesie

[cambie | modifiche il codiç]
  • San Zorç e il dragon (San Giorgio e il drago , 1502)
  • Trionf di Sant Zorç (1502)
  • Batisim dai Selenîts (1502)
  • San Jaroni e il leon tal convent (1502)
  • Funerâi di San Jaroni (1502)
  • Vision di Sant Agostin (o San Jaroni tal studi, 1502)
  • Vocazion di San Matiu (1502)

Cicli par le Scuele dai Albanês (1504–1508) – Storie de vite de Vergjne (dispierdudis jenfri varîs museus)

[cambie | modifiche il codiç]
  • Nassite della Vergjne (1504) – Accademie Carrara, Berghim
  • Presentazion de Vergjne al Templi (1504–1508) – Pinacoteche di Brere, Milan
  • Sposalizio de Vergjne (1504–1508) – Pinacoteche di Brere , Milan
  • Anunciazion (1504) – Galarie Franchetti Ca' d'Oro, Vignesie
  • Visitazion (1504–1508) – Museu de Ca' d'Oro, Vignesie
  • Muart de Vergjne (1504–1508) – Galarie Franchetti Ca' d'Oro, Vignesie

Ciclis par le Scuele di Sant Stiefin (1511–1520)

[cambie | modifiche il codiç]
  • Stiefin ordenât diacun (1511) – Gemäldegalerie, Berlin
  • Predicje di Sant Stiefin (1514) – Museu dal Louvre, Parîs
  • Dispute di Sant Stiefin (1514) – Pinacoteche di Brere, Milan
  • Lapidazion di Sant Stiefin (1520) – Staatsgalerie, Stocarde

Oparis devozionâls e palis di altâr

[cambie | modifiche il codiç]
  * Meracul de Crôs a Rialt (Miracolo della Reliquia della Santa Croce al ponte di Rialto, 1496 ca.) – Galarîs de Academie, Vignesie
  • Incoronazion de Vergjne (1490 ca.) – Museus Civics, Udin
  • Presentazione al Templi (1510) – Galarîs de Academie, Vignesie
  • San Vitâl a cjaval cun sants (1514) – Glesie di San Vitâl , Vignesie
  • Crist muart (1510 ca.) – Gemäldegalerie, Berlin
  • Meditazione te Passion (1490–1510) – Metropolitan Museum of Art, New York
  • Politic di San Martin (1518) – Domo di Pozâl (Cjadovri)
  • Pale di Cjaudistrie (Madone cul Frut e sants, 1516) – Domo di Cjaudistrie

Ritràts e oparis profanis

[cambie | modifiche il codiç]
  • Ritrat di cavalîr (Ritratto di cavaliere , 1510) – Museo Thyssen-Bornemisza, Madrid
  • Dôs siorîs venezianis (1490–1495 ca.) – Museu Correr, Vignesie
  • Cjace te lagune (bande superiôr de taule des "Dôs siorîs" , 1490–1495 ca.) – J. Paul Getty Museum, Los Angeles
  • Ritràt di zovin cun le barete rosse (1490 ca.) – Museu Correr, Vignesie

Bibliografie

[cambie | modifiche il codiç]
  • (talian) Pietro Zampetti, Vittore Carpaccio, Alfieri, Venezia, 1966.
  • (talian) Augusto Gentili, Le storie di Carpaccio: Venezia, i Turchi, gli Ebrei, Marsilio, Venezia, 1996.