Taramot de Cjargne dal 1928
| Schede taramot | |
| Date | 27 di Març 1928 |
| orari | 9:32:30 GTM |
| Epicentri | Verzegnis |
| Coordenadis | 46°38′N 13°01′E / 46.633°N 13.017°E |
| Magnitudin (Scjale Richter) | 6.02 |
| profonditât | 8.9 km |
| Magnitudin (Scjale Mercalli) | IX |
| Durade | 30 seconts |
| Muarts | 11 |
Il Taramot de Cjargne dal 1928 al è stât un Taramot sucès inte basse Cjargne te matine di Martars 27 di Març 1928. Al è stât il secont plui fuart dal nûfcent daspò dal Taramot dal 1976 in Friûl.

Avèniments
[cambie | modifiche il codiç]Intes zornadis prime a erin stadis un pocjis dis scuessis, dutis plui piçules e cence fâ dans. Une intensificazion des scuessis je stade te sere di Lunis 26 di Març, cuntune scuesse intal pomerigji[1] a 6.6 km di profonditât e dôs la matine dal 27. La scuesse principâl scumenze aes 9:32, ma, ancje se la scuesse e jere plutoist fuarte, a cause dal fât che cuasi ducj erin a lavorâ tai cjamps forin dome 11 muarts. L'epicentri fô logât jenfri Cjavaç e Verzegnis te zone de conche di Tumieç.La faie che al va di Idrie fin a Dimpeç si mûf viers ovest[2]. I studis su chest taramot (Localizazion, ipocentri e epicentri, scjalis, etc...) forin fâts dal gjeolic Cjargnel Michele Gortani in chêi diis, che al è stât cui che à capît che la faie di idrie al veve fât chest taramot.. Daspò dal taramot 200 personis forin spuastâdis di Tumieç a Udin e i ferîts (40) forin puartâts tal ospedâl di UdinIl guvier fascist di Benito Mussolini al mande plui di 5000 tendis par lis comuns colpits e doi camions cun mangjativis. il taramot al à ancje causât franis intai paîs di Verzegnis e Tramonç Disore. La ricostruzion fô fate in pôc timp cun edificis comedadis e chei butadis jùn rifatis compagn di chei di prime ma cun criteris antitaramot. la ricostruzion e jè finude intal 1933 cirche.

Scoltaments
[cambie | modifiche il codiç]| Taramot | Profonditât | Intensitât (Mercalli) | Efets |
|---|---|---|---|
| 26 di Març 1928, 15:41 | 8-10 km | Vi grât de scjale Mercalli | puessibile cjadude di claps, cjadude di cops |
| 26 di Març 1928, 15:44 | 8-10 km | II-III grât de scjale Mercalli | Nissun, dome percepide |
| 26 di Març 1928, 16:20 | 7-9 km | III grât de scjale Mercalli | Avertide fin a Udin |
| 27 di Març 1928, 02:00 cirche | 8-10 km | IV grât de scjale Mercalli | Scoltament repliche di cheê al zor prime, avertide in dute la Cjargne |
| 27 di Març 1928, 04:00 cirche | 8-10 km | V grât de scjale Mercalli | Repliche plui fuarte, e à sveliât cuasi ducj a Tramonç Disore, Verzegnis e Cjavaç |
| 27 di Març 1928, 09:32:30 | 8.9 km | IX grât de scjale Mercalli | Vjôt Elenc dai dans, 11 muarts e 40 ferîts |
| 27 di Març 1928, 10:45 | 8-12 km | I grât de scjale Mercalli | Sentide dome dai rilevadôrs |
| 27 di Març 1928, 14:10 | 8-10 km | I grât dae scjale Mercalli | Sentide dome dai rilevadôrs |
| 27 di Març 1928, 15:45 | 8-10 km | II grât de Scjale Mercalliu | Sentide dome dai rilevadôrs |
Dutes les informazionis de tabele a son stadis cjapadis dal Istitut nazional geofisic (ING) di Rome tes datis menzionadis.
Liste dai comuns Danezâts
[cambie | modifiche il codiç]


| Comun | Magnitudin (Mercalli) | Muarts | Dans |
|---|---|---|---|
| Verzegnis | IX | 5 | Intal comun al è stât cologât il epicentri dal scoltament. Cuasi dutis lis cjasis erin danezadis, di cui 130 butadis jù e cuasi dutes di comedâ. 2 muarts intal cjâflûc e 3 a Pusiee, frazion dute distrude e spopolade. 10 ferits. Inte frazion di Sant Florean a erin rimastis in pîts dome la ostarie ela glesie, dutis cun crevaduris. La borgade di Pozzis e jere dute scjassade. A Dintissans e Vile lis glesiis erin danezadis seriament. A Cjaulis e jere vignude jù part dal sofit e Cjaicis dut il absidi al ere crolât. la glesie fô dute rifate. A s.Scjefin e Poris, borgadis montanis, lis abitants si erin spuastâts su di une mont par pôre. A Verzegnis il municipi-scuele al ere vignût jù in part intal scoltament ma par fortune dutis i 150 fruts de scuele si erin salvâts. Comun classificât disastrât |
| Cjavaç | VIII-IX | 4 | Colpît cuasi dome il paîs principâl. Segnalât la rovine 6 cjasis e il danezament di plui di altris. Crôlat part dal sofit de Plêf. 4 muarts e plui di 10 ferits |
| Tumieç | IX | 2 | Buine part dai edificis forin scjassadis dal scoltament. 2 muarts e plui di 22 ferits. Il tribunal fô restaurât e ancje il domo. Tal domo erin crolâts i cornicions e il cjampanili al ere diventât masse instabil. Par chest mutîf lis cjampanis forin mitudis a sisteme mieç ambrosian par fâ fini lis solecitazions. Tal scotament vignivin jù 33 cjasis e ancje plui di 40 napins dal paîs. Te frazion di Cjanive la glesie resulte danezade e a Betanie a erin croladis cuasi dutis lis cjasis. Segnalazions di franis de Mareane. Te frazion di Dimponç crolade la glesie. |
| Vît | VIII-IX | 1 (?) | A San Francesc, Canal di San Francesc e Marins cuasi duts i dans. Segnalade une vitime ma no confermade. I abitants di chestis paîs a erin lâts vie par tornâ intai agns a vignî. A San Francesc colade cjase Galanz e la gleisie de Curazie cun i muris in pendence e il têt colât, comedadis intai agn a vignî La frazion di Marins e jere dute distrude. I abitants dai borçs culpits forib puartâts a Anduins e Cjasià e la borgade Marins, par colpe di une frane fô puatade plui a sud. |
| Darte | VIII-IX | - | segnalâts crolis a Darte (Segnalazions di crolis intal municipi, daspò comedât) e Cedarcjis e intes cjasis rustichis e tais Stalis |
| Vile di Cjargne | IX | - | Scjassade la ancone di San Toni di Padue e il municipi, une vore di cjasis forin refatis e comedadis soredut a Divilìn, dulà che a son vignudis jù bel 18 cjasis. Crolade ancje part di une filande. |
| Tramonç Disore | VIII | - | Nissun dan aes personis, localitâts montanis danezatis e franis difusis. |
| Trasaghis | VIII-IX | - | Buine part de frazion di Dalès e Peonis scjassadis e in ruine , 5 ferits inte prime. |
| Damâr | VIII-IX | - | Paîs scjassât e cun buine part des cjasis di comedâ, edifici des pustis dut vignûf jù e Tôr di butà jù. Une vore di franis intis borgadis dal paîs. |
| Enemonç | VIII | - | Segnaladis dans inte glesie di san Zorç a Colze, dulà che lis muris perimetralis a erin scjassadis. Inclinament dal tôr de glesie di Quinis e 5 cjasis vignudi jù a Esemon Disot |
| Tramonç Disot | VIII | - | Cjadude di napins e croli di une cjase a Cjampon |
| Preon | VII-VIII | 1 (?) | Cjadude di cops des cjasis. Segnalât un muart culpît di un clap vignût jù di une montagne ma mai verificât. Fô refat la cupule dal Tôr de glesie. |
| Clausêt | VIII (?) | - | Scjassadis alcunis borgadis di mont. |
| Lauc | VII | - | Scjassadis cjasis a Lauc e Dalenies. |
Cheste liste no jè acurade par vie che o vin pôcs dâts par vie de pocje documentazion de epoche.