Stanley Kubrick

Stanley Kubrick (New York, 26 di Lui dal 1928 – Childwickbury Manor, 7 di Març dal 1999) al è stât un regist, produtôr cinematografic e senegiatôr merecan, considerât un dai plui impuartants e influents mestris de storie dal cine mondiâl.

Autôr di oparis mestris di divièrs gjenars (dal cine di vuere te fantascienze, dal noir al dramâtic storic), Kubrick al è famôs par la so perfazion formâl, la ricercje maniacâl dal detai, l'ûs inovatîf de fotografie, la prospetive ad un pont e par une vision profonde e spês pessimiste de nature umane.
Biografie
[cambie | modifiche il codiç]I prins agns e la fotografie (1928–1951)
[cambie | modifiche il codiç]Stanley Kubrick al è nassût a New York inte une famie ebraiche di origjin austro-ungariche. Sò pari, Jacob Kubrick, al jere un miedi appassionât di fotografie, une passion che al à trasmetût al zovin Stanley insiemit al zûc dai scacs, dôs dissiplinis che a àn marcat par simpri la so ment analitiche.
A 17 agns al è stât assumût come fotograf par la famose riviste Look, dulà che al à disvilupât un voli straordinari par la composizion visive, il contrast e la lûs naturâl. Te fin dei agns '40 al à taccât a frecuentâ la Museum of Modern Art (MoMA) di New York par cjalâ e studiam i classics dal cinemâ.
I prins film e il sucès (1951–1960)
[cambie | modifiche il codiç]
Daspò vê fat cualchi curtmetraç documentari, tal 1953 Kubrick al à autofinanziât il so prin lungmetraç, Fear and Desire, un film di vuere indipendent. Tal 1955 al à dirizût il noir Killer's Kiss (Il bês dal cjapitani), ma la vere svolte e rivà tal 1956 cun The Killing (Rapine a man armade), un noir di struture narative inovative a pìs puncs di viste.
Tal 1957 al à direzût Kirk Douglas tal capolavôr antimilitariste Paths of Glory (Sintîrs di glorie), film ambientât te Prime vuere mondiâl che al à provocât grands polemiches e censuris par vie de denuncie des ingiustizis dai comands militârs.

Daspò il ritîr dal regist Anthony Mann, Kirk Douglas al à clamât Kubrick par dirigi la grande produzion storiche Spartacus (1960). Ancje se il film al à vint cuatri Premiis Oscar, Kubrick si è sintût limitât de mancjançe di control artistic assolût e al à decidût di no lavorâ mai plui cence la totâl libertât creative.
Il periodi britanic e i capolavôrs dei agns '60 e '70
[cambie | modifiche il codiç]
Par scampâ al sistem des "majiors" di Hollywood, Kubrick al si è trasferît definitîf in te Gran Bretagne, dulà che al à zirât ducj i sos ultims film.
- Lolita (1962): adatament dal romanç scandalôs di Vladimir Nabokov, cuntun umorisim scûr e ators acclamâs come Peter Sellers e James Mason.
- Dr. Strangelove (1964): une satire féroce e distopiche su la Vuere frede e il pericul nucleâr, cuntun Peter Sellers in cjamei triplis.

- 2001: A Space Odyssey (1968): considerât une des opris plui impuartantis de storie dal cinemâ. Escrit cuntun autoritatîf autôr di fantascienze Arthur C. Clarke, il film al à rivoluzionât i efets speciâls, l'ûs de musiche classiche (Johann Strauss e György Ligeti) e la narazion visive e filosofiche su l'origjin e il destin de umanitât.
- A Clockwork Orange (1971): adatât dal romanç di Anthony Burgess, il film al esplore la violence zovanîl, il control de ment umane e il libar abitri in une societât futuriste. Par vie dai emulazions violents te Ream Unît, Kubrick al à domandât di ritirâ il film dai cinemâ britanics.
- Barry Lyndon (1975): un afresc storîc straordinari ambientât tal '700. Kubrick al à usât lentis speciâls svilupadis de NASA par fâ lis ripresis al interni dome cun la lûs des cjandelis, creant cuadris vivents di une bielece uniche.
I ultims capolavôrs (1980–1999)
[cambie | modifiche il codiç]- The Shining (1980): adatât dal romanç di Stephen King, il film cun Jack Nicholson al è deventât un piere miliâr dal gjenar horror psicologic, usant in môt inovatîf la Steadicam.
- Full Metal Jacket (1987): une vision spietade de Vuere dal Vietnam , dividude jenfri l'addestrament deumanizant dai Marines e il combatiment brutal te citât di Hué.
- Eyes Wide Shut (1999): il so ultim lavôr, un drame psicologjc e sensuâl interpretât di Tom Cruise e Nicole Kidman. Daspò di vê completât il montaç dal film, Kubrick al è mûrt improvîs par un atàc di cûr tal so cjscjiel di Childwickbury Manor il 7 di Març dal 1999, a 70 agns.
Stil e carateristichis artistiche
[cambie | modifiche il codiç]La cifre stilistiche di Kubrick e si caraterize par:
- Perfazionis visive e prospetive: ûs di simetriis perfettis, prospetive centrâl a un pont di fughe e carreladis fluidis in denant o indaûr.
- Musiche: sostituzion des colonis sonoris tradizionâls cun opris di musiche classiche (Beethoven, Rossini, Strauss) e d'avanguardie (Ligeti, Penderecki) par amplificâ la tension o la carga ironica.
- Temis filosofics: denuncie de folie umane, da la guerra, dal podê absolut, de violence stutade e de alienazion tecnologjiche.
- Control assolût: Kubrick al curave personally ogni aspet dal film, dal casting al montaç, de promozion ae doppiaturis esteris.
Filmografie
[cambie | modifiche il codiç]Lungmetraçs
[cambie | modifiche il codiç]Fear and Desire (1953)
Killer's Kiss (1955)
The Killing (1956)
Paths of Glory (1957)
Spartacus (1960)
Lolita (1962)
Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb (1964)
2001: A Space Odyssey (1968)
A Clockwork Orange (1971)
Barry Lyndon (1975)
The Shining (1980)
Full Metal Jacket (1987)
Eyes Wide Shut (1999)
Premiis principâls
[cambie | modifiche il codiç]Premi Oscar:
1969 – Miôr efets visîfs par 2001: A Space Odyssey
Mostre Internazionâl d'Art Cinematografiche di Vignesie:
1997 – Leon d'Aur ae cariere
BAFTA Awards:
1976 – Miôr regist par Barry Lyndon
Bibliografie
[cambie | modifiche il codiç]- Michel Ciment, Kubrick: The Definitive Edition, Faber & Faber, 2001.
- John Baxter, Stanley Kubrick: A Biography, HarperCollins, 1997.
- Enrico Ghezzi, Stanley Kubrick, Il Castoro Cinema, 2007.