Papis
Il Pape (dal grêc antîc pápas, "pari") al è il vescul di Rome, cjâf spiritual de Glesie Catoliche e cjâf di Stât de Citât dal Vatican.
Daûr de dotrine e la tradizion catoliche, il pape al è il sucessôr di Sant Pieri, apuestul a cui Jesu Crist al à fidât il primât te Glesie. Par chest motîf, la catedre episcopâl di Rome e è considerade la plui impurtante di dute la cristianitât catoliche.
In chest articul e si cjate la cronologjie complete dai papis de Glesie Catoliche, dal prim secul fin ai dîs d'uê.
Cronologjie dai Papis
[cambie | modifiche il codiç]I-V secul (Siecui antîcs)
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Sant Pieri | c. 30 – c. 64/67 | Galilee | Prim apuestul e prim vescul di Rome |
| 2 | Sant Lin | c. 67 – c. 76 | Toscane | |
| 3 | Sant Anaclet (Clet) | c. 76 – c. 88 | Rome | |
| 4 | Pape Clement I | c. 88 – c. 99 | Rome | |
II-III secul
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 5 | Sant Evarist | c. 99 – c. 107 | Grecia | |
| 6 | Sant Lissandri I | c. 107 – c. 115 | Rome | |
| 7 | Sant Sisto I | c. 115 – c. 125 | Rome | |
| 8 | Sant Telesfor | c. 125 – c. 136 | Grecie | |
| 9 | Sant Igjin | c. 136 – c. 140 | Grecie | |
| 10 | Sant Pîr I | c. 140 – c. 155 | Aquilee | Prim pape tradizionalmentri leât ae zone dal Friûl/Aquilee |
| 11 | Sant Anicêt | c. 155 – c. 166 | Sirie | |
| 12 | Sant Sotêr | c. 166 – c. 175 | Fondi | |
| 13 | Sant Eleuter | c. 175 – c. 189 | Nicopoli (Epiro) | |
| 14 | Sant Vitor I | c. 189 – c. 199 | Africa (Romana) | Prim pape a doprâ il latin te liturgie al puest dal grêc |
| 15 | Sant Zefirin | c. 199 – 217 | Rome | |
| 16 | Sant Calist I | c. 217 – 222 | Rome | Al à organizât lis catacombis de Via Appia (Catacombis di Sant Calist) |
| 17 | Sant Urban I | 222 – 230 | Rome | |
| 18 | Sant Ponzian | 230 – 235 | Rome | Prim pape a renunziât al pontificât par via de deportazion te Sardenie |
| 19 | Sant Anter | 235 – 236 | Grecia | |
| 20 | Sant Fabian | 236 – 250 | Rome | Martirint sul pont de persecuzion di Decio |
| 21 | Sant Corneli | 251 – 253 | Rome | |
| 22 | Sant Luci I | 253 – 254 | Rome | |
| 23 | Sant Stiefin I | 254 – 257 | Rome | |
| 24 | Sant Sist II | 257 – 258 | Grecie | Martàr sot de persecuzion di Valerian |
| 25 | Sant Dionîs | 259 – 268 | Grecie | |
| 26 | Sant Felîs I | 269 – 274 | Rome | |
| 27 | Sant Eutician | 275 – 283 | Luni (Toscane) | |
| 28 | Sant Cjai | 283 – 296 | Dalmazie | |
| 29 | Sant Marcelin | 296 – 304 | Rome | Martar sòt de persecuzion di Dioclezian |
IV-V secul (Daspò di Costantin)
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 30 | Sant Marcel I | 308 – 309 | Rome | |
| 31 | Sant Eusebi | 310 | Grecie | |
| 32 | Sant Miltiade | 311 – 314 | Afriche | Prim pape daspò dal Edit di Milan (313) di Costantin |
| 33 | Sant Silvestri I | 314 – 335 | Rome | Prim Concili di Nicea (325); inaugurazion des grandis basilichis romanis |
| 34 | Sant Marc | 336 | Rome | |
| 35 | Sant Iulian I | 337 – 352 | Rome | |
| 36 | Pape Liberi | 352 – 366 | Rome | Prim pape no inserît uficialmentri tal martirologji roman |
| 37 | Sant Damâs I | 366 – 384 | Lusitania | Al à comissionât a Sant Jaroni la traduzion de Biblie in latin (Vulgata) |
| 38 | Sant Sirici | 384 – 399 | Rome | Prin vescul di Rome a doprâ uficialmentri il titul di "Pape" |
| 39 | Sant Anastasi I | 399 – 401 | Rome | |
| 40 | Sant Inocenç I | 401 – 417 | Albano | Pontificât tal timp dal Sac di Rome dai Visigots di Alarico (410) |
| 41 | Sant Zosim | 417 – 418 | Grecie | |
| 42 | Sant Bonifaci I | 418 – 422 | Rome | |
| 43 | Sant Celestin I | 422 – 432 | Campanie | Concili di Efeso (431) |
| 44 | Sant Sist III | 432 – 440 | Rome | Al à ricostruît la Basiliche di Sante Marie Maiôr |
| 45 | Sant Leon I (Leon il Grant) | 440 – 461 | Toscana | Dotôr de Glesie; al à fermât Attila e i Uns (452); Concili di Calcedonia (451) |
| 46 | Sant Ilari | 461 – 468 | Sardegne | |
| 47 | Sant Simplici | 468 – 483 | Tivoli | Pontificât tal timp de colade dal Imperi Roman d'Occident (476) |
| 48 | Sant Felîs III (II) | 483 – 492 | Rome | |
| 49 | Sant Gelâs I | 492 – 496 | Afriche | Al à formulât la teorie dai doi podês (religjôs e politic) |
| 50 | Pape Anastasi II | 496 – 498 | Rome |
VI secul
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 51 | Sant Simac | 498 – 514 | Sardenje | |
| 52 | Sant Ormisde | 514 – 523 | Frosinone | Aita dal pape Sant Silveri |
| 53 | Sant Zuan I | 523 – 526 | Toscana | Prim pape a visitâ Costantinopoli |
| 54 | Sant Felîs IV (III) | 526 – 530 | Sannio | |
| 55 | Pape Bonifaci II | 530 – 532 | Rome | Prim pape di origjine gormaniche (Ostrogot) |
| 56 | Pape Zuan II | 533 – 535 | Rome | Prim pape a cambian nom di batisum par vie pontificâl |
| 57 | Sant Agapît I | 535 – 536 | Rome | |
| 58 | Sant Silveri | 536 – 537 | Frosinone | Esiliât te isele di Palmarola |
| 59 | Pape Vigjili | 537 – 555 | Rome | |
| 60 | Pape Pelagj I | 556 – 561 | Rome | |
| 61 | Pape Zuan III | 561 – 574 | Rome | |
| 62 | Pape Benedet I | 575 – 579 | Rome | |
| 63 | Pape Pelagj II | 579 – 590 | Rome | Muart par via de peste a Rome |
| 64 | Sant Grivôr I (Grivôr il Grant) | 590 – 604 | Rome | Dotôr de Glesie; monac beneditin |
VII secul
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 65 | Pape Sabinian | 604 – 606 | Blera | |
| 66 | Pape Bonifaci III | 607 | Rome | |
| 67 | Sant Bonifaci IV | 608 – 615 | Abruç | Muini benedetin |
| 68 | Sant Adeodât I (Deusdedit) | 615 – 618 | Rome | |
| 69 | Pape Bonifaci V | 619 – 625 | Napuli | |
| 70 | Pape Onori I | 625 – 638 | Campanie | |
| 71 | Pape Severin | 640 | Rome | |
| 72 | Pape Zuan IV | 640 – 642 | Dalmazie | |
| 73 | Pape Teodôr I | 642 – 649 | Jerusalem | |
| 74 | Sant Martin I | 649 – 655 | Umbrie | Martir; deportât a Chersonês dal imperadôr bizantin |
| 75 | Sant Eugjeni I | 654 – 657 | Rome | |
| 76 | Sant Vitalian | 657 – 672 | Segni | |
| 77 | Pape Adeodât II | 672 – 676 | Rome | Muini benedetin |
| 78 | Pape Doni | 676 – 678 | Rome | |
| 79 | Sant Agaton | 678 – 681 | Sicilie | Tierç Concili di Costantinopoli |
| 80 | Sant Leon II | 682 – 683 | Sicilie | |
| 81 | Sant Benedet II | 684 – 685 | Rome | |
| 82 | Pape Zuan V | 685 – 686 | Sirie | |
| 83 | Pape Conon | 686 – 687 | Tracie | |
| 84 | Sant Sergi I | 687 – 701 | Sirie / Palermo |
VIII secul
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 85 | Pape Zuan VI | 701 – 705 | Grecia | |
| 86 | Pape Zuan VII | 705 – 707 | Grecia | |
| 87 | Pape Sisinio | 708 | Sirie | Pontificât di dome 20 dîs |
| 88 | Pape Costantin | 708 – 715 | Sirie | Ultin pape a visitâ Costantinopoli par un milenari |
| 89 | Sant Grivôr II | 715 – 731 | Rome | Al à scunfît la icnoclastie |
| 90 | Sant Grivôr III | 731 – 741 | Sirie | Ultin pape no european fin a Pape Francesc (2013) |
| 91 | Sant Zacarie | 741 – 752 | Grecia | Al à incoronât Pipin il Curt |
| 92 | Pape Stiefin II | 752 – 757 | Rome | Nassite dal Stât Pontifici (Donazion di Pipin) |
| 93 | Sant Pauli I | 757 – 767 | Rome | Fradi di Stiefin II |
| 94 | Pape Stiefin III | 768 – 772 | Sicilie | |
| 95 | Pape Adrian I | 772 – 795 | Rome | Aleât di Carli il Grant cuintri i Langobards |
| 96 | Sant Leon III | 795 – 816 | Rome | Al à incoronât Carli il Grant Imperadôr dal Sacri Roman Imperi (800) |
IX secul
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 96 | Sant Leon III | 795 – 816 | Rome | Al à incoronât Carli il Grant intal 800 |
| 97 | Pape Stefani IV | 816 – 817 | Rome | |
| 98 | Sant Pascol I | 817 – 824 | Rome | |
| 99 | Pape Eugjeni II | 824 – 827 | Rome | |
| 100 | Pape Valentin | 827 | Rome | Pontificât di dome 40 dîs |
| 101 | Pape Grivôr IV | 827 – 844 | Rome | |
| 102 | Pape Sergi II | 844 – 847 | Rome | |
| 103 | Sant Leon IV | 847 – 855 | Rome | Muini benedetin; al à costruît lis Murs Leoninis |
| 104 | PapeStiefin V | 855 – 857 | Rome | |
| 105 | Sant Nicolau I (Nicolau il Grant) | 858 – 867 | Rome | Al à afermât la autoritât papâl |
| 106 | Pape Adrian II | 867 – 872 | Rome | Al à ricognossût la mission di Sant Ciril e Sant Metodi |
| 107 | Pape Zuan VIII | 872 – 882 | Rome | Prim pape assassinât |
| 108 | Pape Marin I | 882 – 884 | Gallese | |
| 109 | Sant Adrian III | 884 – 885 | Rome | |
| 110 | Pape Stiefin VI | 885 – 891 | Rome | |
| 111 | Pape Formôs | 891 – 896 | Ostia | Protagonist dal famôs "Conclave dal cjadavar" |
| 112 | Pape Bonifaci VI | 896 | Rome | Pontificât di dome 15 dîs |
| 113 | Pape Stiefin VII | 896 – 897 | Rome | Al à fat il ricors cuintri il cjadavari di Formôs |
| 114 | Pape Roman | 897 | Gallese | |
| 115 | Pape Teodôr II | 897 | Rome | Pontificât di dome 20 dîs |
| 116 | Pape Zuan IX | 898 – 900 | Tivoli | Muini benedetin |
X secul
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 117 | Pape Benedet IV | 900 – 903 | Rome | |
| 118 | Pape Leon V | 903 | Ardea | Deponût e imprisonât |
| 119 | Pape Sergi III | 904 – 911 | Rome | Inizi dal periodi de "Pornocrazie" |
| 120 | Pape Anastasi III | 911 – 913 | Rome | |
| 121 | Pape Lando | 913 – 914 | Sabina | Ultin pape cuntun nom origjinâl fin a Pape Zuan Pauli I 1978) |
| 122 | Pape Zuan X | 914 – 928 | Imola | |
| 123 | Pape Leon VI | 928 | Rome | |
| 124 | Pape Stiefin VIII | 928 – 931 | Rome | |
| 125 | Pape Zuan XI | 931 – 935 | Rome | Fî di Sergi III |
| 126 | Pape Leon VII | 936 – 939 | Rome | Muini benedetin |
| 127 | Pape Stiefin IX | 939 – 942 | Rome | |
| 128 | Pape Marin II | 942 – 946 | Rome | |
| 129 | Pape Agapît II | 946 – 955 | Rome | |
| 130 | Pape Zuan XII | 955 – 964 | Rome | Al à incoronât Oton I Imperadôr (962) |
| 131 | Pape Leon VIII | 963 – 965 | Rome | Antipape e daspo' pape legjitim |
| 132 | Pape Benedet V | 964 | Rome | Deponût de bande di Oton I |
| 133 | Pape Zuan XIII | 965 – 972 | Rome | |
| 134 | Pape Benedet VI | 973 – 974 | Rome | Assassinât tal Cjistiel Sant'Angelo |
| 135 | Pape Benedet VII | 974 – 983 | Rome | |
| 136 | Pape Zuan XIV | 983 – 984 | Pavie | |
| 137 | Pape Zuan XV | 985 – 996 | Rome | Prim pape a canonizâ un sant di persone (Sant Udalrîc) |
| 138 | Pape Grigôr V | 996 – 999 | Sassonia | Prim pape di origjine gjermaniche |
| 139 | Pape Silvestri II | 999 – 1003 | Auvergne (France) | Prin pape francês (Gerbert d'Aurillac) |
XI secul
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 140 | Pape Zuan XVII | 1003 | Rome | Pontificât di dome 5 mês |
| 141 | Pape Zuan XVIII | 1003 – 1009 | Rapagnano | |
| 142 | Pape Sergi IV | 1009 – 1012 | Rome | |
| 143 | Pape Benedet VIII | 1012 – 1024 | Rome | De nobîl famee dai Conts di Tuscolo |
| 144 | Pape Zuan XIX | 1024 – 1032 | Rome | Fradi di Benedet VIII |
| 145 | Pape Benedet IX | 1032 – 1044 | Rome | Prin pontificât; elezût ancje in tal 1045 e in tal 1047 |
| 146 | Pape Silvestri III | 1045 | Rome | Elezût in opposizion a Benedet IX |
| 147 | Pape Benedet IX | 1045 | Rome | Secont pontificât |
| 148 | Pape Grivôr VI | 1045 – 1046 | Rome | Al à comprât il pontificât di Benedet IX |
| 149 | Pape Clement II | 1046 – 1047 | Sassonie | Nomenât dal imperadôr Arigo III |
| 150 | Pape Benedet IX | 1047 – 1048 | Rome | Tierç pontificât |
| 151 | Pape Damâs II | 1048 | Tirolo | Pontificât di dome 23 dîs |
| 152 | Sant Leon IX | 1049 – 1054 | Alsazia | In tal 1054 il Gran Scisme cun la Glesie Ortodosse |
| 153 | Pape Vitor II | 1055 – 1057 | Baviera | |
| 154 | Pape Stiefin X | 1057 – 1058 | Lorena | Muini di Montecassino |
| 155 | Pape Nicolau II | 1059 – 1061 | Borgogna | Al à regolât la elezion dal pape dome dai cardinâi (1059) |
| 156 | Pape Lissandri II | 1061 – 1073 | Milan | Al à sostegnût la Riforme cluniacense |
| 157 | Sant Grigôr VII | 1073 – 1085 | Toscana | Riforme gregoriane e Lote pes Investituris (Canossa) |
| 158 | Beât Vitor III | 1086 – 1087 | Benevento | Abât di Montecassino |
| 159 | Beât Urban II | 1088 – 1099 | France | Al à predicjât la Prime Crosade (1095) |
| 160 | Pape Pascul II | 1099 – 1118 | Romagne | Muini cluniacens |
XII secul
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 161 | Pape Gelâs II | 1118 – 1119 | Gaeta | Muini di Montecassino |
| 162 | Pape Calist II | 1119 – 1124 | Borgogna (France) | Al à rodat il Concordât di Worms (1122) e inandiât il Prim Concili dal Lateran |
| 163 | Pape Onori II | 1124 – 1130 | Imola | Al à ricognossût uficialmentri i Cavalîrs Templârs |
| 164 | Pape Inocenç II | 1130 – 1143 | Rome | Secont Concili dal Lateran; al à coronât Lotar II |
| 165 | Pape Celestin II | 1143 – 1144 | Città di Castello | Disipul di Pieri Abelard |
| 166 | Pape Luci II | 1144 – 1145 | Bologne | Muart par lis feridis cjapadis tal assalt al Campidoglio cuintri il Senât roman |
| 167 | Beât Eugjeni III | 1145 – 1153 | Pise | Muini cistercens, disipul di Sant Bernart; al à indèt la Seconde Crosade |
| 168 | Pape Anastasi IV | 1153 – 1154 | Rome | |
| 169 | Pape Adrian IV | 1154 – 1159 | Ingletiere | Unic pape di origjine inglêse (Nicholas Breakspear) |
| 170 | Pape Lissandri III | 1159 – 1181 | Sien | Al à sostignût la Leghe Lombarde cuintriFidrî Barberosse; Terç Concili dal Lateran |
| 171 | Pape Luci III | 1181 – 1185 | Lucca | Al à inandiât lis primis domandis de Incuisizion cul decret Ad abolendam |
| 172 | Pape Urban III | 1185 – 1187 | Milan | Fuart cunflit politic cun Fidrï Barberosse |
| 173 | Pape GriVôr VIII | 1187 | Benevento | Pontificât di dome 57 dîs; al à indit la Tiarce Crosade |
| 174 | Pape Clement III | 1187 – 1191 | Rome | Al à promovût la Tierce Crosade e liberât Rome de autoritât imperiâl |
| 175 | Pape Celestin III | 1191 – 1198 | Rome | Al à coronât Arigo VI e confirmât l'Ordin Teutonic |
| 176 | Pape Inocenç III | 1198 – 1216 | Gavignano | Al à puartât la autoritât papâl al sô colm ; aprovât l'Ordin Francescan e dominican; Cuart Concili dal Lateran |
XIII secul
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 176 | Pape Inocenç III | 1198 – 1216 | Gavignano | Cuart Concili dal Lateran (1215); pojât dal podê teocratic |
| 177 | Pape Onori III | 1216 – 1227 | Rome | Al à aprovât définitivementri i Ordins Francescan, Dominican e Carmelitan |
| 178 | Pape Grivôr IX | 1227 – 1241 | Anagni | Nevôt di Innocenç III; al à scomunicât Fidrî II e inandiât le Incuisizion papâl |
| 179 | Pape Celestin IV | 1241 | Milan | Pontificât di dome 17 dîs; elezût tal prim vêr "conclave" de storie |
| 180 | Pape Innocenç IV | 1243 – 1254 | Gjenue | Prin Concili di Lione (1245); fuart cunflit cun l'imperadôr Fidrî II |
| 181 | Pape Lissandri IV | 1254 – 1261 | Anagni | Al à canonizât Sante Clare di Assisi |
| 182 | Pape Urban IV | 1261 – 1264 | Troyes (France) | Prin pape francês daspò plui di un secul; al à istituît la fieste dal Corpus Domini |
| 183 | Pape Clement IV | 1265 – 1268 | Saint-Gilles (France) | Al à sostegnût Carli I d'Angiò te concuiste dal Ream di Sicilie |
| — | Sede vacante | 1268 – 1271 | — | La plui lungje interuzion de storie (scuasit 3 agns a Viterbo) |
| 184 | Pape Grivôr X | 1271 – 1276 | Placence | Second Concili di Lione (1274); al à promulgât la costituzion Ubi periculum par regolâ il Conclave |
| 185 | Pape Inocenç V | 1276 | Savoie | Prin pape de Ordin dei Fraris Predicadôrs (Domenicani); pontificât di 5 mecs |
| 186 | Pape Adrian V | 1276 | Gjenue | Nevôt di Innocenç IV; pontificât di dome 38 dîs cence jessi stât ordenât vescul |
| 187 | Pape Zuan XXI | 1276 – 1277 | Lisbone (Portugal) | Unìc pape di origjine portoghêse; famôs miedi e filosof |
| 188 | Pape Nicolau III | 1277 – 1280 | Rome | De nobîl famee Orsini; citât di Dante te Commedia par simonie |
| 189 | Pape Martin IV | 1281 – 1285 | Touraine (France) | Elezût par vie de pression di Carli d'Angiò; pontificât segnât dai "Jespui Sicilians" |
| 190 | Pape Onori IV | 1285 – 1287 | Rome | De nobîl famee Savelli |
| 191 | Pape Nicolau IV | 1288 – 1292 | Ascoli Piceno | Prin pape de Ordin Francescan |
| — | Sede vacante | 1292 – 1294 | — | Sede vacante di plui di doi agns |
| 192 | Pape Celestin V | 1294 | Molise | Pietro da Morrone, eremite; al à renunziât al pontificât daspò dome 5 mês ("il gran refudament") |
| 193 | Pape Bonifaci VIII | 1294 – 1303 | Anagni | Al à inandiât il prim An Sant (Jubileu) tal 1300 e scrit la bole Unam Sanctam; cunflit cul re di France Filip il Biel |
XIV secul
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 194 | Pape Benedet XI | 1303 – 1304 | Trevîs | Muini domenican; al à cirût di pacificâ i cunflits di Bonifaci VIII |
| 195 | Pape Clement V | 1305 – 1314 | Guascogna (France) | Al à spostât la sede papâl ad Avignon (1309); al à eliminât l'Ordin dai Cavalîrs Templârs |
| — | Sede vacante | 1314 – 1316 | — | Sede vacante di plui di doi agns |
| 196 | Pape Zuan XXII | 1316 – 1334 | Cahors (France) | Pape ad Avignon; al à organizât la aministrazion finanziarie de Curie |
| 197 | Pape Benedet XII | 1334 – 1342 | Saverdun (France) | Muini cistercens; al à scomençât la costruzion dal Palaç dai Papis ad Avignon |
| 198 | Pape Clement VI | 1342 – 1352 | Limosin (France) | Pape ad Avignon intal periodi de Peste Nere in Europe |
| 199 | Pape Inocenç VI | 1352 – 1362 | Limosin (France) | Pape ad Avignon; al à promovût la riforme interne de Glesie |
| 200 | Pape Urban V | 1362 – 1370 | Gevaudan (France) | Muini benedetin; al à cirût di tornâ a Rome par un curt periodi (1367–1370) |
| 201 | Pape Grivôr XI | 1370 – 1378 | Limosin (France) | Ultin pape francês; al à ripuartât définitivementri la sede papâl a Rome intal 1377 su esortazion di Sante Catarine di Siena |
| 202 | Pape Urban VI | 1378 – 1389 | Napuli | Le sô elezion e à provocât il Grant Schisme d'Ocident (cun antipapis ad Avignon) |
| 203 | Pape Bonifaci IX | 1389 – 1404 | Napuli | Pape de obiedience romane tal timp dal Scisme |
XV secul
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 204 | Pape Inocenç VII | 1404 – 1406 | Sulmona | Pape de obiedience romane tal timp dal Scisme |
| 205 | Pape Grivôr XII | 1406 – 1415 | Vignesie | Al à abdicât mût gjenarât mientri dal Concili di Costance par risolvi il Schisme |
| — | Sede vacante | 1415 – 1417 | — | Periodi par meti fin al Gran Scisme d'Ocident |
| 206 | Pape Martin V | 1417 – 1431 | Rome | Elezût al Concili di Costance; al à unificât la Glesie Catoliche |
| 207 | Pape Eugjeni IV | 1431 – 1447 | Vignesie | Muini agostinian; al à inandiât il Concili di Basilee, Ferare e Florence |
| 208 | Pape Nicolau V | 1447 – 1455 | Sarzana | (Pape Niccolo V) Umanist; al à fondât la Biblioteche Vaticane intal 1448 |
| 209 | Pape Calist III | 1455 – 1458 | Xàtiva (Ream di Valencie) | De famee Borgia; al à promovût la crosade cuintri i Tors daspò de colade di Costantinopoli |
| 210 | Pape Piu II | 1458 – 1464 | Siena | Enea Silvio Piccolomini, celebri umanist e scritôr |
| 211 | Pape Pauli II | 1464 – 1471 | Vignesie | Nevôt di Eugjeni IV; protetôr des artis e dai stampatôrs |
| 212 | Pape Sist IV | 1471 – 1484 | Savone | Muini francescan; al à fat costruî la Capele Sistine |
| 213 | Pape Inocenç VIII | 1484 – 1492 | Gjenue | Al à promulgât la bole Summis desiderantes affectibus cuintri la striarie |
| 214 | Pape Lissandri VI | 1492 – 1503 | Xàtiva (Ream di Valencie) | Rodrigo Borgia; pontificât segnât de Scuvierte de Americhe e de politiche rinassimentâls |
XVI secul
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 215 | Pape Piu III | 1503 | Siene | Nevôt di Pio II; pontificât di dome 26 dîs |
| 216 | Pape Juli II | 1503 – 1513 | Savone | Giuliano della Rovere, "il Pape vuerîr"; patron di Michêlagnul e Rafaêl, al à inandiât la ricostruzion de Basiliche di Sant Pieri |
| 217 | Pape Leon X | 1513 – 1521 | Florence | Giovanni de' Medici; pontificât marcjât dal inizi de Riforme protestante di Martin Lutêr (1517) |
| 218 | Pape Adrian VI | 1522 – 1523 | Utrecht (Sacri Roman Imperi) | Unîc pape olandês; ultin pape no talian fin a Zuan Pauli II (1978) |
| 219 | Pape Clement VII | 1523 – 1534 | Florence | Giulio de' Medici; al à subît il Sac di Rome (1527) e il Scisme anglican di Arigo VIII |
| 220 | Pape Pauli III | 1534 – 1549 | Canino (Viterbo) | Alessandro Farnese; al à inandiât il Concili di Trento (1545) e aprovât la Companie di Gjesù |
| 221 | Pape Juli III | 1550 – 1555 | Rome | Al à continuât il Concili di Trento |
| 222 | Pape Marcel II | 1555 | Montefano | Pontificât di dome 22 dîs; ultin pape a doprâ il so nom di batisim |
| 223 | Pape Pauli IV | 1555 – 1559 | Capriglia Irpina | Gian Pietro Carafa; al à riorganizât la Inquisizion romane e istituît l'"Index Librorum Prohibitorum" |
| 224 | Pape Piu IV | 1559 – 1565 | Milan | Giovanni Angelo Medici; al à sierât il Concili di Trento (1563) |
| 225 | Pape Piu V | 1566 – 1572 | Bosco Marengo | Muini domenican; al à promovût la Lîghe Sante che e à vinçût la Bataie de Lepanto (1571) e promulgât il "Messâl Roman" |
| 226 | Pape Grivôr XIII | 1572 – 1585 | Bologne | Al à introdusût il Calendari gregorian (1582) |
| 227 | Pape Sist V | 1585 – 1590 | Grottammare | Muini francescan; al à riorganizât la Curie Romane e la urbanistiche di Rome |
| 228 | Pape Urban VII | 1590 | Rome | Pontificât plui curt de storie: dome 12 dîs, muart di malarie prime de incoronazion |
| 229 | Pape Grivôr XIV | 1590 – 1591 | Cremone | |
| 230 | Pape Inocenç IX | 1591 | Bologne | Pontificât di dome 2 mês |
| 231 | Pape Clement VIII | 1592 – 1605 | Fano | Al à promulgât le "Vulgata Clementina" e presidiât il Gjubileo dal 1600 |
XVII secul
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 232 | Pape Leon XI | 1605 | Florence | Alessandro de' Medici; pontificât di dome 27 dîs ("Papa Lampo") |
| 233 | Pape Pauli V | 1605 – 1621 | Rome | Camillo Borghese; patron dal Baroc, al à completât la fassade de Basiliche di Sant Pieri |
| 234 | Pape Grivôr XV | 1621 – 1623 | Bologne | Al à fondât la Congregazion di Propaganda Fide (1622) |
| 235 | Pape Urban VIII | 1623 – 1644 | Florence | Maffeo Barberini; mecenât di Gian Lorenzo Bernini; pontificât marcât dal procès a Galileo Galilei |
| 236 | Pape Inocenç X | 1644 – 1655 | Rome | Giovanni Battista Pamphilj; al à condanât il giansenisim e presidiât la fin de Vuere dai Trente Agns (Pâs di Westfalia) |
| 237 | Pape Alessandri VII | 1655 – 1667 | Siena | Fabio Chigi; al à comissionât a Bernini la costruzion dal Colonnât di Place Sant Pieri |
| 238 | Pape Clement IX | 1667 – 1669 | Pistoie | |
| 239 | Pape Clement X | 1670 – 1676 | Rome | Emilio Altieri; al à canonizât Sant Rose di Lima (prime sante de Americhe Latine) |
| 240 | Pape Inocenç XI | 1676 – 1689 | Como | Proclamât beât |
| 241 | Pape Alessandri VIII | 1689 – 1691 | Vignesie | |
| 242 | Pape Inocenç XII | 1691 – 1700 | Spinazzola | Al à abolît il nepotisim |
XVIII secul
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 243 | Pape Clement XI | 1700 – 1721 | Urbino | |
| 244 | Pape Inocenç XIII | 1721 – 1724 | Poli | |
| 245 | Pape Benedet XIII | 1724 – 1730 | Gravina in Puglia | |
| 246 | Pape Clement XII | 1730 – 1740 | Florence | |
| 247 | Pape Benedet XIV | 1740 – 1758 | Bologne |
XX-XXI secul (Papis contemporanîs)
[cambie | modifiche il codiç]| Numero | Nom | Pontificât | Origjine | Note |
|---|---|---|---|---|
| 258 | Pape Benedet XV | 1914 – 1922 | Gjenue | Pape de Prime Vuere Mondiâl |
| 259 | Pape Piu XI | 1922 – 1939 | Desio | |
| 260 | Pape Piu XII | 1939 – 1958 | Rome | Pape de Seconde Vuere Mondiâl |
| 261 | Pape Zuan XXIII | 1958 – 1963 | Sotto il Monte | Al à inandiât il Concili Vatican II; Sant |
| 262 | Pape Pauli VI | 1963 – 1978 | Concesio | Al à sierât il Concili Vatican II; Sant |
| 263 | Pape Zuan Pauli I | 1978 | Canale d'Agordo | Pontificât di dome 33 dîs; Beât |
| 264 | Pape Zuan Pauli II | 1978 – 2005 | Polonie | Prim pape no talian daspò 455 agns; Sant |
| 265 | Pape Benedet XVI | 2005 – 2013 | Gjermanie | Al à rinunçiât al pontificât |
| 266 | Pape Francesc | 2013 – 2025 | Argjentine | Prim pape de Americhe Latine |
| 267 | Pape Leon XIV | 2025 – | Stâts Unîts | Prin pape merecan |
Leam jenfri il Papât e il Friûl
[cambie | modifiche il codiç]Il leam jenfriil Papât e il Friûl al è un rapòrt secolâr, religjôs e politîc che al va des origjins dal cristianesim intal Nord-Est de Italie fin ai tiempis modernis. Cheste relazion e à cjapât dentri la storie de Glesie di Aquilee, la nassite de Patrie dal Friûl e la presence di diviers papis te regjon.
Lis origjins e il rûl di Aquileie
[cambie | modifiche il codiç]La evangelizazion dal Friûl e dal Nord-Est e à la so matris inte citât di Aquilee, dulà che la tradizion e conte che la Glesie e siis stada fondade di Sant Marc. Aquileie e deventà un dai centris cristianis plui impurtants dal Imperi Roman e de Europe centro-orientâl.
I raportis tra Rome e Aquileie a son stâts marcolâs di une grande autonomie:
- Sant Pîr I (pape dal 140 al 155): la tradizion e lehe cheste figure ae zone di Aquilee inte prime etât cristiane.
- Il Scisma dai Trê Cjapitui (VI-VII sjecul): i patriarcjs di Aquilee si son oponûts par plui di un sjecul ai papis di Rome par vie di une dispute teologjiche, cjapant il titul di Patriarcje par afermâ la proprie autonomie eclesiastiche prin di tornâ ae comunion cun Rome.
Il Patriarcjât e la Patrie dal Friûl
[cambie | modifiche il codiç]Intal 1077, l'imperadôr Inrî IV al concêt al Patriarcje Sigeardo i dirits ducâi sul teritori, fasant nassi la Patrie dal Friûl. Par ducj i sjeculs de Etât di Mieç, i Patriarcjs di Aquilee a son stâts prinçs temporâls e autoritâts religjosis.
La Sede Apostoliche e à esercitât une grande influence te nomine dai patriarcjs e te diplomazie de regjon, considerade un svincul strategjic viers il mont gjermanîc e i Balcans.
Papis, concilis e acadiments storics
[cambie | modifiche il codiç]Cu la fin dal podê temporâl dal Patriarcjât intal 1420 par man de Republiche di Vignesie, e cu la so definitiva sopression eclesiastiche intal 1751 par opare di Pape Benedet XIV (che al à divis il teritori fra lis arcidiocesis di Udin e Gurize), i leams direts cun Rome a son continuâs travis di acadiments storics impurtants:
- Il Concili di Cividât (1409): durant il Gran Scisme d'Ocident, Pape Grivôr XII al à tignût un concili a Cividât par cirî sostèn politîc e legjitimitât pontificâl.
- Passaç di Piu VI (1782): durant il so viaç par lâ a Viene par incontrâsi cul imperadôr Josêf II, Pape Piu VI al è passât par il teritori furlan.
- Visite di Zuan Pauli II (1992): Pape Zuan Pauli II al à fât une visite pastorâl celebrant la messe a Udin, Pordenon e Gurize, ricordanisi dal rûl storic di Aquilee inte evangelizazion dai popui slâfs e gjermanics.
- Visite di Benedet XVI (2011): Pape Benedet XVI al à visitât Aquilee par rindî onôr ae "Glesie Mari" dal Nord-Est.