Musiche blues

'Le musiche blues (o dome il blues) al è un gjenar di musiche vocâl e instrumentâl nassûte inside dai Stâts Unîts di Americhe framieç la fin dal Secul XIX e l'inizi dal Secul XX. Cheste musiche e à lis sôs origjinis in te culture des popolazions afromerecanis, soretut tes regjons dal Sud tant che la valade dal Mississippi.
Il blues al à influenzât in mût nêt dut il cors de musiche popolar moderne: cence il blues a l'unic varès podût nassi gnovis formis tant che il jazz, il rhythm and blues (R&B), il rock and roll e in mût diret ancje la musiche rock , hard rock e duncje ancje l'heavy metal.
Lis origjins storichis
[cambie | modifiche il codiç]
La nassite de musiche blues e je leade dret a la storie de sclavitût e de dominazion de int di colôr tes piantazions di coton dal Sud dai Stâts Unîts. I sclâfs africans a cjantavin par fâ front a la fature e al dolor de sô condizion; chescj cjants a jerin framieçât inside di trêis elements de clâf:
- Work songs (cjants di lavôr): Cjants cun un ritmichis nêt par batiâ il devent dal lavôr tai cjamps.
- Spirituals e Gospels: Cjants religjôs e di fêr de tradizion cristiane.
- Cries e hollers: Alçadis di vôs e cjants di bessôl par sbrocâ une schirie di sentiments profonds.
La peraule *blues* e ven dal mût di dî merecan "to have the blue devils" (vê i diauls turchins), che al significhe jessi avilîts o melanconics. Par chest, la cjantâde blues e rapresente une maniere par descrivi il propri sentiment o sbrocâ la fote ma ancje la fuarce di cjatâ une reazion.
La struture musicâl
[cambie | modifiche il codiç]Sot dal profîl de diciture musicâl, il blues al è basât in dret su un scheme structural e armonic di trê elements:
La struture de 12 batudis
[cambie | modifiche il codiç]Il blues classic al à un zîr di trê batudis divididudis in trê parts di 4 batudis che si cambîm jenfri di lôr cun un scheme di acordis standard basât su la sô toniche, sottodominant e dominant.
Il scheme de poesie e dal cjant (AAB)
[cambie | modifiche il codiç]Il test di une strofe al è dividût par solit in trê viers: il prin viers al sclaris une situazion o un probleme (A), il secont viers al torne a dî la stesse righe par dâi plui fuarce (A), e il tierç viers al siere la strofe cun une rispueste o une rime (B)
Las notis blues (Blue notes)
[cambie | modifiche il codiç]La particolaritât de sô armonie e je la nassite des ditis notis blues: sedi l'ûs de tierçe e de setime note de scjale calâdis di un mieç ton (note calant). Chest devent al dâ a la musiche un sun lancurôs, tipîc de malinconie dal gjenar.
Storie e evoluzion des gnovis formis
[cambie | modifiche il codiç]Country blues o Delta blues
[cambie | modifiche il codiç]
Al è il blues des origjins, nassût tes tieris rurâls dal Mississippi. Un sôl om al cjantave e si acompagnave cun la ghitare acustiche o ancje cun le armoniche a bocje. Il musicist plui famôs di cheste stagjon al è stât Robert Johnson, che la liende dîs che al varès vendût l'anime al diaul par deventâ il plui grant ghitarist dal mont.
Urban blues e Chicago blues
[cambie | modifiche il codiç]Le metât dal secul XX viôt le grande migrazion de int di colôr lassâ i stâts dal Mississipi , de Luisiane e l'Alabama par lâ in tes citâts dal Nord. Centernârs di personis si spostin dai stâts dal Sud dai Stâts Units par scjampâ a la segregazion raziâl e a la miserie.Citâts come Detroit , Chicago e le bande ocidentâl dai Stâts Unîts dan lavôr in tes fabrichis e in tes açalarîs. Cun cheste migrazion ancje il blues cambie in maniere radîcâl: il blus melanconic e solitari des campagnis scuen adatâsi al ritm frenetic e convulsîf des citâts. In te citât , i musiciscj no sunin plui sôt da un porticât ma in tai bars o ancje tai angui des stradis. Par fâsi sintì parsore dal trafic o a lis vôs fuartis , la ghitare acustiche no jere plui vonde. Coventave une strumentazion plui fuarte. A Chicago, i musiciscj scomençin a doprâ la ghitare eletriche, il bas e la batarie, fasant nassi un sun plui fuart e vibrant. Framieç i parons di cheste stagjon si cjatin Muddy Waters, Howlin' Wolf e, plui tart, la grande presince de ghitare di B.B. King.
Il Chicago blues: Il sun di Maxwell Street e de Chess Records
[cambie | modifiche il codiç]
Chicago e deventà la capitâl assolude di cheste revoluzion musicâl. Il sun dal Chicago blues al jere fuart, agressîf, viscerâl e fuartementri amplificât.
Il cûr di chest moviment al è stât une cjase discografiche indipendent fondâde da doi fradis imigrats polacs (Leonard e Phil Chess): la mitiche Chess Records (situâde al 2120 di South Michigan Avenue). Tal studi de Chess a àn incidût i grancj musiciscj che a àn cambiât par simpri la storie de musiche:
Muddy Waters (McKinley Morganfield): Rivât dal Mississippi, al è stât il re cence dubi di Chicago. Tocs musicâi tant che Rollin' Stone (dulà che il grup di Mick Jagger e Keith Richards al cjaparà il so nom), Hoochie Coochie Man e I'm Ready a àn definît chest gjenar. Il so stîl al leave il vecj ûs dal bottle-neck (lo slide) cun la potence de ghitare eletriche.
Howlin' Wolf (Chester Burnett): Rivâl storic di Muddy Waters, al veve une presence fisiche imponente e une vôs cavernose, rôche e fuarte di fâ pôre, che e someave une ruzade. Cjançons tant che Smokestack Lightning, Spoonful e Back Door Man a son fondaments assolûts dal blues eletric.
Little Walter: Al à rivoluzionât l'armoniche a bocje. Al è stât il prin a meti l'armoniche dret dongje dal microfon e a mandâ il sun tal amplificadôr valvolâr par ghitare, tirant fûr un sun distort, saturât e tajant, scuasit tant che une ghitare soliste.
Willie Dixon: Contrabassist, arangjadôr e soretut l'autôr daûr dal sipari. Al à scrît scuasit ducj i plui grans sucès de Chess Records cjantâts da Muddy Waters e Howlin' Wolf. Cence di lui, il repertori dai primis Led Zeppelin, Rolling Stones e Cream nol sarèssin mai esistîts.
Il leam cul rock e la culture alternative
[cambie | modifiche il codiç]Tai agns '60, chest sun fuart e amplificât di Chicago al à traversât l'oceàn, cjatant le curiositât e l’interessament dai zovins musiciscj inglês e europeans. Clapis tant che i Rolling Stones, i Yardbirds (dulà che a àn sunât Eric Calpton, Jeff Becke Jimmy Page) e i Animals a àn scomençât la lôr cariere sunant note par note i discs di Muddy Waters e Howlin'Wolf, fasant deventâ plui svuelt il ritm e dant vite al Blues Rock.
Tai agns '80 e '90, l'influence dal ‘‘‘Chicago blues’’’ (chel plui sporc, saturât e primitîf) e je vignûte fûr di gnûf cun fuarce te culture alternative, tal punk blues e tal stoner rock (il sun straviât di clapis tant che i Jon Spencer Blues Explosion, i prins White Stripes o lis produzions de scuderie Fat Possum Records).
Curiositâts
[cambie | modifiche il codiç]Tal 1964, i Rolling Stones, intant dal lôr prin zîr di concerts in Americhe, a son lâts in tai studîs de Chess Records a Chicago par regjistrâ un EP. Alì a àn scontrât i lôr idui. La liende e dîs che an cjatât Muddy Waters suntune scjale intant che al piturave il sofît dal studi, tratât de cjase discografiche tant che un operari cualsisei, ancje se al jere un re de musiche.
Vôs correladis
[cambie | modifiche il codiç]Bibliografie
[cambie | modifiche il codiç]- Oliver, Paul, The Story of the Blues, Barrie & Jenkins, 1969.
- Jones, LeRoi (Amiri Baraka), Blues People: Negro Music in White America, William Morrow, 1963.