Kurt Gödel
| Kurt Gödel | |
|---|---|
Fotografie di Kurt Gödel (1925) |
|
| Nazionalitât | Austriache (pôsc austro-ongjarês), naturalizât merecan |
| Date di nassite | 28 di Avrîl 1906 |
| Lûc di nassite | Brünn, Imperi de Austrie-Ongjarie (al dì d'uè Brno, Republiche Ceche) |
| Date de muart | 14 di Zenâr 1978 |
| Lûc de muart | Princeton, New Jersey, Stâts Unîts di Americhe |
| Attivitât / Tipologie | Logîc, matematîc e filosof |
| Oparis principâls | Teorems di inconcompletece di Gödel, Teorem di completece di Gödel |
| Notis | Un dai plui importants logics de storie, famôs par i siei teoremis di incompeletece |
Kurt Friedrich Gödel (Brno, 28 di Avrîl dal 1906 – Princeton, 14 di Zenâr dal 1978) al è stât un matematic, logic e metafisiç austro-ongjarês naturalizât merecan.
Considerât un dai plui granz logics di ducj i meps, al è famôs supratut par vê dimostrât i Teorems di incompletece, che han cangiât par simpri la vision de logiche e de matematiche moderne.

Biografie
[cambie | modifiche il codiç]Gödel al è nassût a Brno, in chel timp part dal Imperi de Austrie-Ongjarie (vuê Republiche Ceche). Dal 1924 al à studiat fisiche e matematiche a la Universitât di Viene, a chel timp un dai centris plui importants dal pensîr sientific europei. Dongje dai studis di matematiche, al à frecuentât il famôs Zircul di Viene (Wiener Kreis), un grup di filosofs e sienziâts ledars dal positivism logîc.

In tal 1931, a dome 25 agns, al à publicât i siei teorems plui famôs. Cul rivâ dal nazism e l'anession de Austrie a la Gjermanie (1938), la vie par Gödel in Europe e è diventade simpri plui dificile. In tal 1940 al è migrât inte Stais Unîts d'Americhe, dulà che al à lavorât al Institute for Advanced Study di Princeton. Vuê al è arrecordât ancje par vê slargjât la teorie de relativitât gjenerâl di Albert Einstein, so grant amîi a Princeton.
Oparis
[cambie | modifiche il codiç]La plui grande contribuzion di Gödel e è la formalizazion de logiche matematiche. Il so scrit plui important al è stât publicât in tal 1931 cul titul: Über formal unentscheidbare Sätze der Principia Mathematica und verwandter Systeme ("Sui prinzipis formalmentri indeterminabils des "Principia Mathematica e sistemis simils").
In chest articul al à dimostrât doi teorems fondamentals:
- Prim Teoreme di Incompletece: In cualsisei sisteme assiomatic coerent e suficientmentri potent par descrivi l'aritmetiche des nozions naturâls, e esistin afermazions che no podin jessi né dimostradis né confutadis a chel intern dal sisteme stes.
- Secont Teoreme di Incompletece: Un sisteme formal coerent no pôt dimostrâ la so stesse coerence.
Gödel al à ancje dât un contribût fondamentâl a la teorie dai insiemis, dimostrant la coerence relative de Ipotese dal Continu () e dal Assiome di Sielte.
Bibliografie
[cambie | modifiche il codiç]- Gödel, Kurt (1931). Über formal unentscheidbare Sätze der Principia Mathematica und verwandter Systeme I. Monatshefte für Mathematik und Physik, 38: 273–298.
- Nagel, Ernest; Newman, James R. (1958). Gödel's Proof. New York University Press.
- Hofstadter, Douglas R. (1979). Gödel, Escher, Bach: an Eternal Golden Braid. Basic Books.
- Dawson, John W. (1997). Logical Dilemmas: The Life and Work of Kurt Gödel. AK Peters.
Leams esternis
[cambie | modifiche il codiç]- Stanford Encyclopedia of Philosophy - Kurt Gödel: http://plato.stanford.edu/entries/godel/
- MacTutor History of Mathematics archive - Kurt Gödel: http://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Godel/
- The Kurt Gödel Society: http://kgs.logic.at/