Vai al contenuto

Johannes Gutenberg

De Vichipedie, la enciclopedie libare dute in marilenghe.
Ritrat di Gutenberg, fât daûr la descrizion.

Johannes Gutenberg (ancje Johann o Zuan, nassût a Magonze atôr dal 1400Magonze, 3 di Fevrâr dal 1468) al è stât un orefiç, inventôr e tipograf todesc. Al è innomenât in dut il mont par vê inventât e puartât in Europe la stampe a caratars mobîl in tal 1455 (cirche). Cheste sô invenzion e à dât il vie ae rivoluzion de stampe, deventant un pont fondamentâl pal disvilup dal Rinassiment, de Riforme protestante e par la difusion de cognossince tes massis e dal savê sientific.

Johann Gutenberg al è nassût a Magonze (Mainz, in todesc), te regjon de Renanie, di une famee siorone. Par vie di problemis politics e scontris in citât, al à scugnût scjampâ a Strasburc viers il 1430, dulà ch'al à lavorât come orefiç e al à fat diviersis invenzions tecnichis. Propît a Strasburc, al à tacât a fâ i prins esperiments in segrêt su la tecniche de stampe.

In tal 1448 al è tornât a Magonze. Cul jutori finanziari di Johann Fust, un marcjadant siôr de citât, e cu la colaborazion tecniche dal zovin Peter Schöffer, al à metût in pîts une oficine par perfezionâ la sô machine di stampe. Cheste machine e jere basade sul ûs di caratars mobî in metal e di imprescj fats a pueste par chest fin, derivâts dai torçs doprâts in agricolture.

Le produzion dai libris stampâts dal 1450 al 1800

In tal 1455, Gutenberg al à finît di stampâ la sô opare plui impuartante e famose: la Biblie di Gutenberg (cognossude ancje come "Biblie a 42 rîs"). Pûr viodint il grant sucês de sô invenzion, Gutenberg nol à tirât fûr un grant vantaç economic. Par vie di un scuintri par l'aur imprestât e pai debits, Fust i à fat cause e à puartât vie la stamparie e dutis lis machinis. Gutenberg al à passât i ultins agns de sô vite in condizions un grum plui puaris e al è muart tal 1468 a Magonze. Vuê al è considerât une des figuris plui impuartantis dal secont mileni.

Gutenberg no fo un scritôr, ma un editôr e stampadôr. Lis sôs oparis a son i prins grancj esemplis di libris prodots cu la gnove tecnologjie:

La Biblie di Gutemberg

Biblie di Gutenberg (o Biblie a 42 rîs), stampade a Magonze tra il 1453 e il 1455. E je considerade il prin grant libri stampât in Europe e un dai plui biei prodots tipografics de storie.

Diviersis edizions dal Ars minor (une gramatiche latine) di Elio Donato, adatis pai students.

Indulgjencis de Glesie catoliche (documentis stampâts doprâts par la racuelte di bêçs).

Bibliografie

[cambie | modifiche il codiç]

Leams esternis

[cambie | modifiche il codiç]