Vai al contenuto

Elvis Presley

De Vichipedie, la enciclopedie libare dute in marilenghe.
Elvis Presley tal 1957 promozionant il film Jailhouse Rock.

Elvis Presley, pseudonim di Elvis Aaron Presley (Tupelo, Mississippi, 8 di zenâr dal 1935 – Memphis, Tennessee, 16 di avost dal 1977), al è stât un cantant, atôr e musicist american.

Nomentât di ducj come il "Re dal Rock and Roll" (o plui sempliçmentri "The King"), al è stât atîf te scene musicâl dal 1953 al 1977 come cantant e sunadôr di ghitare e pianofort. Intal cors de sô cariere al ha incîs par etichitis storichis come la Sun Records e la RCA Victor, muvinsi soredut inte scene dal rock and roll, dal rockabilly, dal country, dal gospel, dal pop e dal rhythm and blues. Cun plui di un miliard di discs vindûts in dut il mont, al è un dai artiscj di plui grant sucès comerciâl de storie de musiche populâr.

Prims agns (1935-1953)

[cambie | modifiche il codiç]
Le cjase a Tupelo , indulâ al è nassût250px

Elvis Aaron Presley al è nassût a Tupelo, tal stât dal Mississippi, tal 1935, intune famee modeste. Tal 1948 la sô famee e si è trasferide a Memphis, tal Tennessee.

Senzasit al scomençe a interessâsi te musiche sintint i gjenars tìpics dal Sud des Stâts Unîts: il gospel te glesie, la countrye il blues di strade. Di autodidat al ha imparât a sunâ la ghitare e al cjantave nei concierts de scuele e nei concors locâi.

I esordis cun la Sun Records (1953-1955)

[cambie | modifiche il codiç]
I studis de Sun Records a Menphis TN

Tal 1953, Presley al è jentrât nei studis de Sun Records a Memphis par registrâ un disc a sô spesis come regâl par sô mari. Il paron de etichete, Sam Phillips, lu a notât e tal 1954 lu a metût insiemit al ghitarist Scotty Moore e al bassist Bill Black. In chel stes an e ven fûr la sô prime incision famôse, "That's All Right", un vecjo toç blues reinterpretât cun un ritmi svelt e inovatîf. Chest stîl, che messedave la la musiche nere cul country blanc, al a cjapât il non di "rockabilly" e al ha dât il vie a la sô cariere.

Il sucès mondiâl e i agns di aur (1956-1958)

[cambie | modifiche il codiç]

Tal 1955, il manager Colonel Tom Parker al ha leât Presley cun la major RCA Victor. Tal 1956 al è jessût il singul "Heartbreak Hotel", che al è deventât il so prin disc d'aur e al ha concquistât i prims puests de classifiche american.

Elvis in une foto promozionâl dal 1954

In chel stes an a son fûr deventâts straurdinaris sucès cjants come "Hound Dog", "Don't Be Cruel" e "Love Me Tender". La sô presince te television, caraterizade di un mût dinamoc di movisi sul palc e dai sôs moviments di ancje (che a àn provocât Scàndal inte societât conservadore di chel timp), lu àn fat deventâ un vero e propri fenomen culturâl par ducj i zovins dal mond.

Il servizi militâr e la cariere a Hollywood (1958-1968)

[cambie | modifiche il codiç]

In tal 1958, al culi de sô fame, Presley al è stât clamât par fâ il servizi militâr te armade merecane, prestât soredut in Gjermanie Ovest fin al 1960. Rientrât nei Stâts Unîts, Presley al a sielzût di concentrâsi soredut inte cariere cinematografiche. Tai agns Sessante al ha zuiât in plui di trenta films di sucès (come Blue Hawaii, Viva Las Vegas e Jailhouse Rock), incidint simpri lis colonis sonoris par i sôs films. Ancje se i films a vindevin ben, la sô musiche e ha pierdût un poc de sô cjariche di inovazion di prime.

Elvis torne tal palc e i ultins agns (1968-1977)

[cambie | modifiche il codiç]
Elvis tal 1968

Tal dicembar dal 1968, Presley al è tornât a cjantâ dal vîf cuntun famôs spetacul televisîf clamât 68 Comeback Special. L'esibizion, dulà che al vistive un vestît di corean neri, e a mostrât a ducj che al jere ancjemò un dai plui grancj interpretis dal rock and roll. Tai agns Setante, Elvis al ha scomençât une cjatene cence fin di concerts a Las Vegas e in zir par ducj i Stâts Unîts. Tal 1973 il so concert Aloha from Hawaii al è stât il prin ad jessi trasmetût in direte via satelit in dut il mont, sintût di plui di un miliart di spetadôrs. Par vie di un mût di vîf stancant, problemis di salût e l'ûs esagjerât di midisinis, la sô salût e si è rovinade a plan a plan. Elvis Presley al è mort par un atac di cûr il 16 di avost dal 1977 in te so cjase di Graceland, a Memphis, a solis 42 agns.

Stil e ereditât

[cambie | modifiche il codiç]

Elvis Presley al è stât un dai figuris plui impuartants de culture dal XX secul. Al à rot lis barieris tìpichis de musiche raziâl merecane, unint la musiche nere (blues, R&B, gospel) cun la musiche blancje (country, pop, folk). Cence di lui, la difusion dal rock and roll e de culture dai zovins no varessin mai vût la stesse impuartance. John Lennon , ricognossint une grande influence, al a dit : "Cence Elvis no saressin stât nissun Beatles".

La sô cjase di Graceland e è deventade un museu e un lûc di pelegrinaç par milions di fans e apassionâs di dut il mont.

Discografie principâl

[cambie | modifiche il codiç]

Album in studi principâls

1956 – Elvis Presley (RCA Victor)

1956 – Elvis (RCA Victor)

1957 – Loving You (RCA Victor)

1957 – Elvis' Christmas Album (RCA Victor)

1960 – Elvis Is Back! (RCA Victor)

1960 – G.I. Blues (RCA Victor)

1961 – Blue Hawaii (RCA Victor)

1969 – From Elvis in Memphis (RCA Victor)

1973 – Aloha from Hawaii via Satellite (RCA Victor)

1975 – Promised Land (RCA Victor)

Cjants famôs (Singuis)

1954 – "That's All Right"

1956 – "Heartbreak Hotel"

1956 – "Hound Dog" / "Don't Be Cruel"

1956 – "Love Me Tender"

1957 – "All Shook Up"

1957 – "Jailhouse Rock"

1960 – "It's Now or Never"

1960 – "Are You Lonesome Tonight?"

1961 – "Can't Help Falling in Love"

1969 – "Suspicious Minds"

1972 – "Burning Love"

Colegaments esternis

[cambie | modifiche il codiç]