Vai al contenuto

Cinturie di asteroids

De Vichipedie, la enciclopedie libare dute in marilenghe.
Imagjine cjapade dal telescopi spaziâl Hubble de cinturie asteroidâl che circonde la stele Fomalhaut. Dilunc l'ôr interni de cinturie al è stât individuât un planet (tal cuadri).

La cinturie di asteroids (clamade ancje cinturie principâl par differenziâle di chês altris concentrations di asteroids tant che i trojans o i Centaurs) e je la regjon dal Sisteme solâr situade pui o mancul jenfri lis orbites di Mart e di Jupiter.

E je formâde di un grum di cuarps celests di forme irregolâr e di dimensions plui piçulis rispiet ai planets, clamâts asteroits (o planetoids).

Carateristichis gjenerâls

[cambie | modifiche il codiç]

Siben che la cinturie e cjapi drentri miârs e miârs di ogjets, la sô masse totâl e je une vore piçule, precise a dome lo 4% de masse de nestre Lune (o la centesime part di chê de Tiere).

Plui de metât di cheste masse e je tignûte in dome quatri ogjets principâi: Ceres, Vesta, Pallas e Hygiea. Ceres al è il plui grant di ducj, cuntun diametri di cirche 950 km, e al è stât reclassificât tal 2006 come planet nan. I altris trê ogjets a han un diametri medi di plui di 400 km, mentri il restant de cinturie al è formât di ogjets simpri plui piçuls, fintremai a rivâ ae sâf di polvar spaziâl.

Origjin de cinturie

[cambie | modifiche il codiç]

Dilunc de epoche de formazion dal Sisteme Solâr (cirche 4,5 miliarts di agns indaûr), il materiâl rociôs situat jenfri Mart e Jupiter nol è rivât a fusi par gjenerâ un planet dret.

Chest aspet nol è sucidût par via de enorme gravitât di Jupiter, il planet gjgant gassôs plui massîf, che cul sô cjamp magnetic e gravitazionâl al à scombussolât la zone orbitâle, fasant atrazion sui piçui protoplanets (planetesims) e fasant sì che si colidessin violentementri, spacandusi in framents minoris al puest di fondisi insiemit.

Composizion dai asteroits

[cambie | modifiche il codiç]

I asteroits de cinturie principâl si dividin in trê categoriis principâls in base ae lôr composizion e al mût che a rifletin la lûs (albedo):

Asteroits carbonosis (Tipo C): A son i plui comuns (cirche il 75% dal totâl). A son ogjets une vore scûrs, fats di rocie, carboni e materiai organics. Si cjatin soredut de bande plui esteriôr de cinturie.

Asteroits di silicats (Tipo S): A rapresentin cirche il 17% dal totâl. A son ogjets plui clars, fats di silicats di magnesi, fier e rocie pûre. A son daprûf de bande plui interne de cinturie.

Asteroits metalics (Tipo M): A son rars (cirche il 8%). A son fats par lo plui di fier e nichel, e probabilmentri a rapresentin i rescj di nucluis di ancis protoplanets sdrandulâts di antighis colisions.

I vueits di Kirkwood

[cambie | modifiche il codiç]

La orbite de cinturie e je caraterizade di zonis sdranduladis dulà che la presence di asteroits e je scuasit nulle. Chescj spozis a cjapin il non di vueits di Kirkwood (in onôr de astronom Daniel Kirkwood che lu à studiat tal 1866) e a son causâts de risonance orbitâle cul planet Jupiter. La sô atrazion gravitazionâl periodiche e bussiât fûr de cinturie ducj i ogjets che si cjatin in chescj spozis.

Esplorazion spaziâl

[cambie | modifiche il codiç]

Par vie de sô posizion, la cinturie di asteroits e je stât traversâde di un grum di sondis spaziâls terestris diretis viers i planets plui esternis (come la Pioneer 10, la Voyager 1 e la New Horizons). La sveltis de sô traietorie e fâs sì che lis colisions a sedin un rigo une vore râr.

La mission Dawn

[cambie | modifiche il codiç]

La prime e unic mission spaziâle speciâle par studiâ di daprûf i ogjets maiôrs de cinturie e je stade la sonde Dawn de NASA (bussiade tal 2007):

Tal 2011 e je jentrade in orbite ator dal asteroit Vesta, mandand fotografiis di alte cualitât de sô superficie sdrandulâde e vulcaniche.

Tal 2015 la sonde e à bandonât Vesta e e je jentrade in orbite ator dal planet nan Ceres, svelant la sô struture riche di glace di aghe e i sôs misteriôs "ponts di lûs" (plans di carbonat di sodi intun cratêr).

Ogjets maiôrs de cinturie

[cambie | modifiche il codiç]
Ogjet principâl Diametri medi An de scuviarte Categorie
Ceres ≈ 950 km 1801 Planet nan
Vesta ≈ 525 km 1807 Asteroit
Pallas ≈ 512 km 1802 Asteroit
Hygiea ≈ 434 km 1849 Asteroit
Sisteme solâr
SoreliMercuriBielestele/VenereTiereMartJupiterSaturniUranNetunPluton
LuneCinturie di asteroidsIoEuropeGanimedeCalistTitanTritonCinturie di KuiperNûl di Oort

FobosDeimosSatelits di JupiterSatelits di SaturniSatelits di UranSatelits di NetunCaront